Dát luohti lea dutnje M ja dat gullá midjiide

Lea geassemánu loahppa, go luohti luovvana mus. Bijan dan luođi dutnje, ráhkes muoŧŧalan. Čállosa loahpas gávnnat liŋkka dasa.

Ledjen šaddan juo eadnin, go dovden luođi lihkádusa gorudisttán. Juoga álggii eallit mu siste, figgat beassat olggos. Sávven, ahte livččen máhttán albmaláhkai juoigat inge jolgen, go dušše okto orudettiin.

Oainnat dán áigge luohti gullo šat lávddi alde iige árgaeallimis, dego dolin. Jurddaš: doppe, gos munno máttut leat, Ohcejoga guovllus, juohke mánás ja nuoras lávii vel leat iežas luohti 1900-logu álggus.

Luohti lei servoša vuohki muitit dan olbmo, geasa luohti biddjojuvvui. Sámiide lea leamašan erenomáš dehálaš muitit iežas olbmuid, ja luohti guttii su vel jápmima maŋŋáge.

Luohtái sáhttii rádjat dan olbmo iešvuođaid, daid, mat dahke sus justa su.

Muhto luohti lea olu eambbo, go dušše muitu olbmos. Go son juigojuvvo, son šaddá fas olbmuid gaskkii, iežas olbmuid. Lean dan oktii vásihan. Muitalan oanehaččat, mo dat lei.

Čohkkájin skábmamánus Etnogála jagi 2016 konsearttas, gos Ulda loaiddastii. Konseartasáles lei seavdnjat, ja lei juo maŋŋit. Guldaleaddjit ledje áibbas jaska, go Ulla Pirttijärvi-Länsman juoiggagođii Uhca Niillása luođi. Fáhkka dovden, mo Uhca Niillás šattai duohtan guovdu Helssega, su fápmu devddii olles sále. Áddejin das guldalettiin, makkár olmmoš son lei, ja manne su luohti ain gullo, vaikko in leat su goassige oba deaivan.

M, ollu lea dáhpáhuvvan sámeservošiin maŋimuš čuođi jagi áigge. Gávdnojit menddo ollu sivat dasa, manne luohti ja máinnastanárbevierru lea jávkamin min olbmuid árgabeaivvis.

Garraseamosit luohtái leat čuohcan rievdadusat ealáhusaiguin, eallinvugiin ja eallinbirrasiin. Don várra smiehtat, ahte iibat sáhte juoigat gos ja goas beare?

Luohti lea sámiid árbevirolaš lávlunvuohki, mii lea geavahuvvon árgabeaivválaš bottuin gulahaladettiin. Ii dušše eará olbmuiguin, muhto ealliiguin maid, olles birrasiin!

Luđiin sáhtii balddáhallat návddiid, go lei okto meahcis bohccuiguin. Luđiin sáhtii hávskkuhit siidaguimmiid áiggegollun lávus vealládettiin. Luđiin sáhtii oažžut oktavuođa ráhkes bearašlahttui, gii lei juo sirdášuvvan jápmiid lusa eallit jápmiid eallima.

Luđiin sáhtii jeđđet, go lei láhppon.

Duon jeđđehusa lean máŋgii váillahan. Nu máŋgii lean leamašan suhtus, ahte luohti váldojuvvui mis eret: ásodagas, skuvllas, girkus, buot almmolaš oktavuođain ja loahpas dat jaskkodii vel ruovttusge.

Dán áigge luođi gullá šat lávddi alde, mii dagaha dan, ahte balan, ahte in máhte dan doarvái, dan teknihka ja jietnageavaheami, dego dat livččii luođi ulbmil – teknihkka!

Min olbmuid historjá vuhtto dain gatnjaliin, mat baifáhkka fierralit, go áibbašit oktavuođa. Luohti lea oktavuohta. Go moai dan masse, de šadde luohteláhpagat.

Muhto M, odne mun in čiero. Luohti bođii olggos mus. In máhte čielgasit dadjat, ahte mo, gokko ja galle áigge. Muhto go dat luovvanii, dat devddii mu čuovvavaš beivviidda. In oađđan ja ledjen dego guovtti ilmmi gaskkas, nu iluid siste ledjen: hei munhan juoiggan!

Dus lea imašlaš fápmu. Danin ohcen rivtteslágan dovddu luohtái, vai dat govvidivččii du diená, go mun dovddan du. Hás go don stuorut, ain eambosiin livčče fas iežas luohti, danin go juohke sámemánná lea luođi viera.

Hás go don stuorut, don ain juoiggat. Sávan, ahte it oba eahpidišgoađe, ahte it doarvái máhte luođi. Don máhtát ja dat lea dus.

Lehkos ollu lihkku du eallimis. Dán luođi bijan dutnje.

 

PS: Lean luođi rádján Vimeoi suollemassáni duohkái. Suollemassátni lea: LuohtiLeaBuoridit!

Doppe don ja du olbmot gávdnabehtet dan, dasgo luohti lea maid servodaga siskkáldas gulahallan. Hás dat movttiidahttá.

PPS: Dán čállosii lean váldán muhtin dieđuid Minna Riikka Järvinen nákkosgirjjis (1999): Maailma äänessä: Tutkimus pohjoissaamelaisesta joikuperinteestä

Eale dearvan!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s